Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz

Muhammed Baba Simasî (k.s.)

Altınoluk Dergisi, 1992 – Mayis, Sayı: 075, Sayfa: 033

HİLYE-İ MUHAMMED BÂBÂ SİMASÎ

Simasî; ortaboylu, gökçek yüzlü ve esmer tenliydi. Nurlara mazhar olduğu yüzünden lemean eden ziyadan belliydi. Nâfiz bir nazar, keskin bir görüşe ve derin bir hissedişe malikti.

“Azizan” lâkabıyla meşhur Ali Râmîtenî’den sonra silsile Muhammed Bâbâ Simasî ile devam etmektedir. Hoca Muhammed, Râmîten’e bir, Buhârâ’ya üç fersah mesafede bulunan Simas köyünden. Burada doğdu, burada yaşadı ve burada vefat etti (755/1354).

Simasî bir süre memleketinde dînî ilimler tahsili ile meşgul oldu. Zâhir ilimlerinde belli bir derinlik kazandıktan sonra, mânevi ilimlere yöneldi. Devrin ünlü şeyhi, altın silsilenin çağındaki halkası Ali Râmîtenî’nin dergâhına kapılandı. Buhârâ ve Harezm taraflarında şeyhiyle beraber bulundu. Riyâzat ve mücâhedede, edeb ve ifadede akranına tefevvuk ederek şeyhinin yerine irşad makamına geçti. Şeyhi Ali Râmîtenî vefatı sırasında müridlerine: “Buna bağlanın, emrini tutun, sağ olduğu sürece onun yanından ve yolundan ayrılmayın” diye vasiyette bulundu.

Muhammed Bâbâ Simasî, şeyhinin yerine irşad makamına geçtiğinde, müridlerini bizzat kendisi bulurdu. Halkın arasında dolaşır, müridlik ve dervişliğe kabiliyetli insanları nerede bulursa hemen yanına cezbederdi. Nitekim daha sonra kendi yerine halife olarak bırakacağı Emir Külâl’i ve hatta ondan sonraki Bahaeddin Nakşiben’di hep o bulup keşfetmişti. Emir Külâl’i er meydanında güreşirken buldu. Onun gürbüz vücudunda, en az bedeni kadar güçlü mâneviyat istidadı keşfederek onu tutup er meydanından gönül erleri meydanına çekti. Sırtındaki kısbeti çıkartıp dervişlik kisvesi giydirdi ve gönül sultanları makamına erdirdi. “Bu er, zâhirin değil, bâtının pehlivanıdır. Nice insan onun elinden kemâle erecektir” dedi.

BİR YİĞİT KOKUSU

Emir Külâl’den sonra emaneti alacak ve bu yolda “Pir” ünvanıyla anılacak olan Şah-ı Nakşbend hazretlerinin de ortaya çıkaran O’dur. Nitekim müridleriyle Şah-ı Nakşbend’in ailesinin oturduğu Kasr-ı Hinduvan’dan geçerken: “Burada benim burnuma bir yiğit kokusu geliyor. Yakında bu yiğit sayesinde Kasr-ı Hinduvan, Kasr-ı ârifân olsa gerektir” der. Bir kaç zaman sonra köye tekrar gelen Muhammed Bâbâ bu sefer: “Koku artmış, bu yiğit dünyaya gelmiş olmalı.” der. Meğer bu sırada Bahaeddin doğalı henüz üç gün olmuş imiş. Emir Külâl’in hane-sinde misafir olan Muhammed Simasî’ye, dedesi, Şah-ı Nakşben’di kucağına alıp getirir ve takdim eder. Muhammed Bâbâ, Bahaeddin’i görür görmez: “Bu bizim oğlumuzdur, biz onu evladlığa kabul ettik” der. Sonra ihvanına dönerek şöyle konuşur: “Dünyaya gelmeden kokusunu aldığımız yiğit işte budur. Zamanının en büyük imam ve mürşidi olacaktır.” Bilahare Emir Külâl’e dönüp şu ifadelerle Bahaeddin’i ona ısmarlar: “Bu benim oğlumdur. Onu sana emanet ediyorum. O’nun eğitimi konusunda ihmal ve kusur göstermeyesin. Eğer bu konuda kusur ve fütur gösterecek olursan sana hakkımı helâl etmem.” Bu sözler üzerine Emir Külâl de gayrete gelip der ki: “Bu konudaki emirleriniz başım üzre. Emirlerinizi yerine getirme konusunda ihmâl gösterir, gevşek davranırsam merd değilim.” Bu şahidli isbatlı mukavele ile Bahaeddin’in irşad hizmeti Emir Külâl’in uhdesine tevdi edilmiş oldu.

Muhammed Bâbâ Simasî, aşklı, cezbeli ve coşkulu bir şeyhti. Kendisinin bir üzüm bağı vardı. Çoğu kerre üzümleri kendi elleriyle budardı. Ancak budama sırasında bazan kendinden geçer, aklı başından gider, bıçak elinden düşer, kendisi de yere yığılırdı. Birkaç saat sonra ancak kendine gelebilirdi. Bu hal belki, nebatâtın tesbihini duyması ve kesilen dalların tesbihden fariğ olduğunu hissetmesi sonucu meydana gelen üzüntünün eseriydi.

ŞAH-I NAKŞBEND’LE

Muhammed Bahaeddin Nakşbend şöyle anlatıyor: “Evlenmeye karar verdiğimde dedem beni, uğurlu ayağıyla hanemizi bereketlendirsin ve bize yardımcı olsun diye şeyhi Muhammed Simasî’ye gönderdi.

O gece gönlümde dua, niyaz ve tazarru arzusu peyda oldu. Şeyhin mescidine gittim, iki rekat namaz kıldım ve duaya başladım. Dua sırasında dilimden şu lafızlar döküldü: “İlâhî, bana belâ yükünü çekmeye ve muhabbet sıkıntısına dayanmaya kuvvet ihsan eyle!” Sabah olunca Muhammed Simâsî’ nin huzuruna vardım. Bana şunları söyledi: “Oğlum bundan sonra şöyle dua et; İlâhî, rızan hangi noktada ise bu kulunu orada bulundur. Eğer Allah dostuna belâ verecek olursa, inayetiyle o belâya sabır ve tahammül gücü de ihsan eder. Fakat Allah’tan ne ge-leceğini bilmeden belâ ister gibi dua, küstahlıktır.”

Bu görüşmeden sonra sofra hazır oldu. Birlikte sofraya oturup karnımızı doyurduk. Sofradan çekildikten sonra bana bir ekmek parçası uzattı ve bunu yanımda saklamamı emretti. Bir an gönlümden geçti ki, “Karnımızı daha yeni doyurduk. Ben bu ekmeği ne yapacağım acaba?” Şeyh benim şaşkınlığımı anlamış olmalı ki, hemen uyardı: “Kalbi faydasız ve lüzumsuz duygu ve havatırdan korumak lâzımdır.”Ben mahcubiyetle boynumu eğip teslimiyyet gösterdim. Birlikte bizim köye gitmek üzere yola çıktık. Yolda bir tanıdığın evinde abdest tazelemek üzere konakladık. Ancak hane sahibinin yüzü biraz sıkıntılı görünüyordu. Sebebini sorduğumuzda şu karşılığı verdi: “Biraz kaymağım var, fakat ekmeğim yok. Ona üzülüyorum.” Muhammed Bâbâ Simâsî bana döndü ve: “Acaba niye yarayacak diye düşündüğün ekmek işte burası içindi. Hadi ver bakalım da yesin.” dedi. Meydana gelen bu güzel haller, benim ona karşı olan hayranlık ve bağlılığımı daha da artırdı.”

Şah-ı Nakşbend hazretlerinin bizzat anlattığı gibi, onun ilk mürşidi böylece Muhammed Bâbâ Simâsî olmuş oldu.

-rahmetullahi aleyh-

Kaynaklar: Nefehâtü’l-üns, (trc. Lamii Çelebi), 414-415; Reşehât Aynü’1-hayat, 51-52; el-Hedâiku’l-verdiyye; Âdâb Risâlesi, 51.